په افغانستان د دوه اټومي ګاونډیانو د احتمالي جګړې اغیز

د بدل نومو یا مستعارو فیسبوکیانو په ځواب کې

حنان حبیبزی

ځینې فیسبوک چلونکي ماته بدلو نومونو ګواښونه کوي چې زه ولې د پاکستان او هند د جګړې خبرونه خپروم. په دې لیکنه کې غواړم دغو کسانو ته ووایم چې زما اود یو عادي فیسبوک چلونکي ترمنځ فرق دی. زه یو مسلکي خبریال یم نو څه چې د خپلې پاڼې په ټایم لاین کې خپروم هغه د ورځې د خبر یا د مسالې د اهمیت له مخې خپروم، زه هغه مسالې ډيری وخت شریکوم چې نړیوال ارزښت ولري، سیمه ییزې مسالې ډيرې لږې خپروم.  زه حالات له هغه لوري څخه ګورم چې نړیوال ارزښت ولري. نو کله چې زه یو څه خپاره کړم ځینې کسان چې بدل نومونه لري ماته یا مسیج کوي یا هم کومنټ کې بدرنګې خبرې لیکي چې زما نه خوښیږي. کولای شې انتقاد وکړې خو دلیل سره نه دا چې ما وګواښې. دا چلند د منلو وړ نه دی، هیڅوک حق نلري چاته ووايي چې ته پخپله پاڼه داشی ولیکه او هغه شی مه لیکه.

نو زما په اند دغسې خلک یا ټوپک مار دي، یا د جنګسالار زامن دي یا نه پوهیږي د بل چا ډوول ته ګډیږي. لومړی خو خپل نومونه بدل لیکي بل استدلال نلري یوازې ګواښونه يې زده دي. ددې مطلب دادی چې ستا کومه اکاډیمک شالید نشته دی او ته علمي سړی نه يې خلک چې څه وايي همغې پسې روان يې، د ښه او بد توپیر نشې  کولای. مغزونه دې پروګرام شوي دي، خپله په ژوند کې کوم هدف نه پیژنې بلکې د بل چا د سیاسي او اقتصادي ګټو او موخو لپاره چغې وهې، ګرایوان شکوې او شیان ماتوې، چې دا څلویښت کاله افغانان ترې ځوریږي. یوه لسیزه يې د یوې ډلې لپاره چغې کړې، بله لسیزه يې د بلې ډلې لپاره چغې کړې، بلې لسیزه کې يې د بلې ډلې لپاره چغې وهلې په داسې حال کې چې دوی لیدل چې هیوادوال مو په ډله ییزه او انفرادي توګه وژل کېږي او هیواد د ناورین خواته روان دی. د کرزي د حکومت پرمهال چې هغوی د کرزي لپاره چغې وهلې اوس کرزی بد سړی ګڼی او د اشرف غني لپاره چغي وهي، کله چې طالبان یا بله ډله راغله بیابه د هغوی لپاره چغې وهی او ولسمشر اشرف غني به بد سړی ګڼی، داسې خلکو ته ابن الوقت ویل کېږي چې میکیاویلي یې د چاپلوسانو په ډله کې هم شاملوي.

د پاکستان او هند روان کړکیچ

دا دوه ورځې کېږي چې د پاکستان او هند ترمنځ تاوتریخوالی دی، تاسې دلته ورته نوکان جنګوی او خپل کالي شکوی او هندیان هڅوی چې په پاکستان نور بریدونه هم وکړي او خوشالي کوی، ستاسې دماغ دومره کار نکوي کوم خلک چې دې د اغزن تار له لارې له ځانه بیل کړل، پاکستان سره دې معامله وکړه او هغوی ته دې اجازه ورکړه په هغه کرښه اغزن تار وغځوي او تاسره يې د تګ راتګ اړیکي وشلیږي، کله چې دوه اټومي ځواکونو ترمنځ ستا په ګاونډ کې اټومي جګړه ونښلي ایا په دغو خلکو به څه رازي، ایا ته غواړې چې دا خلک ټول په اټومي لوګیو کې مسموم شي او له منځه لاړ شي. ایا تا سره دومره مغزونه شته چې فکر وکړې ان تر اټکه چې دا شپیته اویا میلیونه انسانان پراته دي دا خو زموږ خپل دي. که هند په اټومي سرګلوله سمبال څو کروز توغندي وروولی خامخا پاکستان يې هم په ځواب کې ورته عمل کوي نو ته څه پوهیږې چې په سیمه کې به څه پیښ شي یو لوی بشري ناورین، په پاکستان د اټومي وسلې برید ان ترپروان او پنجشیره پورې بشري زیانونه اړوي او دا سیمه له ژوند کولو څخه وځي، لکه هیروشیما یا نګاسکي ان تر جلال اباد او کونړ او لغمان او بدخشان او د تر پنجشیره پورې ددې اغیز خپریږي، ایا تا سره دومره پوهه شته، د متفکرلارویه؟ ته يې دا اتلس کاله نالوستی پریښودې او اوس خپلې چغې درباندې وهي. عادي پاکستانیانو او هندوانو دsay no to war  په نوم يې یو هشټګ جوړ کړی او په هغې کې دوی ددې لپاره خلک رابولي چې د پاکستان او هند ترمنځ جنګ ودریږي او خبرو له لارې مساله حل شي خو ته له دې ځایه هندیان هڅوې چې وله پاکستان، وله پنجاب. هغه پنجاب نه ولي چې ولې تابه ولي خیبر پښتونخوا به ولي.

شپه ورځ لګیا یې په فیسبوک کې کله هغه ته کنځلې کوه او کله دېته کنځلې کوه خپل ځان ښکاره کوې چې ستا د اخلاقو لیول څه دی او ته فکر کوې چې کنځلې  زړورتیا ده بلکې دا لویه بیغرتي ده او په دې توګه خپلو هندي دوستانو ته يې ثابتوې چې ته رښتیاهم ډاکو يې ځکه د هغوی لپاره جګړه غواړې. هوښیاران خلک د جګړې پایته رسول غواړي په ځانګړي ډول افغانان.

سترتیژیک لرلید

باید ته ستراتیژیک لرلید ولرې، مسایل ژوره توګه باندې وڅارې او وګورې. که له یوې خوا د پاکستان وهل ګټه لري له بلې خوايي زیانونه ډیردي، بل زیان يې دادی چې وارله مخه جګړه ځپلی افغانستان په یوه بده ویرونکې افت وهلې سیمه بدلیږي چې څوک به ورته زړه نه ښه کوي، او نوره نو نړۍ زیاتي دومره وس نلري چې اولس کاله دې نور هم د ډالرو بارانونه درباندې وکړي، د نړۍ پام اوس بلېخوا اوښتی دی. د پاکستان او هند له جګړې سره ولږه پراخیږي، مهاجرتونه بیا پیلیږي، هم له هند او هم له پاکستان او هم له افغانستان څخه، یولوی انساني ناورین رامنځته کېږي.