لیکنه حنان حبیبزی
ادب هغه هنداره ده چې د انسان د زړه پټې خبرې او د ذهن ناڅاپي اغیز په کې انځورېږي. کله چې لیکوال د خپلې ددننۍ نړۍ خبرې د کلیمو په لالهانده روان کې واچوي، لوستونکی د یوه بل انسان د زړه له کیسو او فکر د سیند د څپو شاهد ګرځي. د طه درویش کتاب هواجس همداسې یو اثر دی: ډاکتر درویش د اردون د عمان دې او هلته د ژورنالیزم په پوهنځي کې د استادۍ ترڅنګ ښه ادیب هم دی. نوموړی په دې وروستیو کې راغلی وو، د خپل کتاب یوه کاپي يې هم راکړه چې کله مې ولوسته نو ډيره مې په زړه پورې ومونده. نوموړی پخپل کتاب کې د ژوند هسکو او ټیټو، د فکر د غلي فریاد او د ناڅاپي علمي سفرونو یو ادبي انځور رادمخه کوي چې په هغې کې نورو انسانانو ته د زده کړو یوه لار پرانیزي.
د کتاب نوم هواجس دی او په عربي ژبه دی، د کتاب نوم د اثر د منځپانګې دروازې پرانیزي. هواجس د زړه هغه ناڅاپي خيالات، وسوسې او اندېښنې دي چې انسان یې کله هم په ښکاره ژبه نه وایي خو د فکر په ژورو کې یې احساسوي. په ادبي بڼه، دا نوم د یو دننني ډیالوګ نښه ده چې لیکوال پکې له خپل رب، له خپل ضمیر، او له خپل ځان سره خبرې کوي، او لوستونکی ددغو خبرو اورېدونکی ګرځي.
طه درویش په دې اثر کې د قرآن په آیتونو باندې خبرې کړي او د رحمت، د زړه سوي، د زړونو د کلکوالي، او د انسان د روح د پاکولو په اړه يې فکري انځورونه وړاندې کړي. د «كَتَبَ رَبُّكُمْ عَلَى نَفْسِهِ الرَّحْمَةَ» په څېر آیت د لیکوال د الهام سرچینه ګرځېدلې ده. د هغه په لاس کې آیت یوازې د تلاوت خبره نه ده بلکې د فکر د پراختیا لامل ګرځي. د کتاب په بېلابېلو برخو کې د لیکوال ادبي تخیل ژوند داسې انځوروي لکه د ژور سمندر پر څپو روانه بیړۍ، کله د رحمت له نرمو څپو سره مخ کېږي، او کله له سختو ننګونکو د ګړنګونو په څير لویو څپو سره. د کتاب سبک څو برخې لري:
ادبي ـ خطابي ژبه: لیکوال مخاطب ته نېغ غږیږي "ای انسانه! غم مه کوه…" دا بڼه د لوستونکي پر روان مخامخ اغېز شیندي.
تشبیه او انځور: د مور د مینې بیلګه، د ډبرې د سختۍ تشبیه، او د رحمت د لمر وړانګه، ټول هغه انځورونه دي چې ژبه رنګینوي.
قرآني ایتونه: د قرآن آیتونه د کتاب د فکري ښکلا ته پراختیا او وده ورکړې. لیکوال په ځينو برخو کې د قران ایتونه راوړي او بیايي د مساله د پرمختیا لپاره ترې الهام اخیستی دی.
هواجس یوازې د احساساتو انځور نه دی بلکې د مهمو پوښتنو انعکاس هم دی:
ولې زړونه سختېږي؟
ولې رحمت د ژوند مشال بلل کېږي؟
او د انساني کرامت بنسټ څه دی؟
دا پوښتنې د فلسفې له زاویې هم لوستونکي ته بلنه ورکوي چې د خپل ځان او خپلې ټولنې په اړه فکر وکړي او له همدې سره د لوستونکي پام د کتاب ارزښت ته اوړي.
ادبي ارزښت: هواجس د عربي ادبي سرچینو یو ښه انعکاس دی.
روحاني ارزښت: دا اثر د قرآن ایتونه را اخلي او د روح د بیدارۍ هڅه کوي.
ټولنیز ارزښت: د زړه د کلکوالي پر ضد د رحمت پیغام دی او د ننني انسان د دردونو لپاره ځينې درمل وړاندیزوي.
طه درویش په هواجس کې د خپل زړه پټې خبرې د قرآن د الهام په رڼا کې افشا کړې دي. دا کتاب نه یوازې د یو لیکوال د شخصي ژوند او اند انعکاس دی بلکې د انسان ځینې ازلي پوښتنو ځواب ته هم اشاره کوي. د ژبې رواني، د آیتونو روحاني ژورتیا او د تشبیهاتو انځوریز رنګ دا اثر یو داسې ادبي متن ګرځوي چې فکر او احساس دواړه خړوبوي.
Comments
Post a Comment