Skip to main content

د خطرناکه سیاست له کبله پاکستان ټوټه کیدای شي

حنان حبیبزی 

د هیوادونو بد مرغي داده چې مافیايي ډلې په قدرت کې د پاتې کېدو لپاره نوي راڅرګند شوي ګوندونه چې سمون راولي، له منځه وړي، او نه يې پریږدي چې په واک کې پاتې شي، ځکه چې هغوی نه غواړي قدرت له لاسه ورکړي، ځکه قدرت کې پاتې کېدل ددوی کاروبار دی،  او د هیواد د اقتصاد او پوځ کنټرول د خپل شخصي اهدافو لپار ه کاروي چې یوازې ددوی شخصي فابریکې او پانګونې ډيریږي، خو د هیوادوالو په ژوند کې کوم بدلون نه راځي. دغو سیاستوالو د هیواد په اقتصادي، سیاسي او پوځي جرړو کې ریښې غځولي دي او هره نوې پدیده نه پریږدي چې ددوی په وړاندې خنډ شي. لکه د شریف کورنۍ، د زرداري کورنۍ، مولانا فضل الرحمن او داسې نور سیاستوال چې د قدرت د ترلاسه کولو لپاره هرې معاملې ته چمتو دي. 



د عمران خان چې د پاکستان د نوم په روښانه کولو کې يې ډيره لویه ونډه اخیستې ده،  د پاکستان لپاره يې هغه خدمتونه کړي دي چې بل هیڅ پاکستاني نه دي کړي،  د کرکټ له اتلولۍ نیولې،  بیا تر خیریه خدمتونو پورې، دده د خدمتونو له کبله نن پاکستان په سیمه کې د سرطاني ناروغیو او نورو وژونکو ناروغیو د درملنې لپاره بهترینه روغتونونه لري چې ان له منځنۍ اسیا څخه ناروغان ورته راځي،  د عمران خان یو تش سفر خارجي هیوادونو ته  یا له ډونر سره کتنه يې پاکستان ته میلیونونو سرمايي راجلبولی شي. دا یواځينی پاکستانی شخصیت دی چې په ټوله نړۍ کې د یو اتل او کریزماتیک او نامتو شخصیت په توګه پیژندل کېږي. 

دده شهرت له پیله د ځوانانو ترمنځ وو، دده د کرکټ د اتلولۍ او د نړیوال نوم او شخصیت د لرلو له امله وو چې لومړی يې د خیریه چارو په برخه کې وکاروه، بیايې په سیاست کې د سمون لپاره د تحریک انصاف په نوم ګوند جوړ کړ.  دده په اوه ویشت کلن سیاسي ژوند کې يې تل له فساد سره مبارزه کړې ده، او د مافیايي سیاستوالو په وړاندې يې ځوانان پوهولي دي. هغه پاکستانیان چې د پنځلسو او څلویښتو ترمنځ دي دده روزنه او لرلید باندې پوهیدلي دي چې پاکستان باید د یو خپلواک هیواد په توګه پخپلو اقتصادي سرچینو ډډه ولګوي. ددې پایله تاسې په وار له مخه د اوسني حکومت په اتحاد کې کتلی شی چې د پاکستان پخوانۍ لوې سیاسي ګوندونه پکې راټول دي. پخوا به قدرت یوازې نواز شریف مسلم لیګ سره وو، یا له د زرداري له پیپل پارټۍ سره پاتې کېده، نورو پارټیو کې لکه د فضل الرحمن کې دومره غښتلتیا نه وه چې ننګونې جوړې کړي. له بلې خوا که سیاسي واکمن د پوځ له امر سرغړونه وکړي نو هرو مرو پوځ کودتا کوي او حکومت نیسي، لکه د ضیا الحق او پرویز مشرف کودتاوې.  د عمران خان درکلن حکومت هم د پوځ له خوا لرې شو او په ځای د شریف او زرداري په مشرۍ ایتلاف قدرت ته ورسول شو. 

قدرت ته له رسیدو سره د پوځ مشر لرې او په ځای يې د نوازشریف د کورنۍ نژدې کس وټاکل شو. هغه ژمنه وکړه چې په پوځ باندې به د خپل قدرت په کارولو سره د عمران خان ګوند له منځه وړي. 

عمران خان وايي دوه ځلې ورباندې مرګوني بریدونه شوي دي چې دی ترې ژوندی وتلی دی. ښاغلي خان ددغو بریدونو تور د پاکستان په واکمنې ادارې اچولی دی. ښاغلی خان د می په میاشت کې یوځل  د پوځ له خوا ونیول شو، خو د سترې محکمې د مداخلې په پایله کې خلاص شو. خو اوس پوځ پلان لري چې نوموړی په پوځي محکمه کې محکمه کړي چیرته چې يې د مرګ د سزا خطر شته دی. ځکه وار له مخه يې پوځ ښځینه او نارینه رهبران ونیول او هغوی ته ګواښنه وکړه چې د عمران خان له ګوند څخه استعفا ورنکړي نو له سختو سزاو سره به مخ شي. داسې ښکاري چې پوځ هڅه کوي چې ښاغلی خان یوازې کړي او بیايي له منځه بوځي.  ددې لامل دادی چې ښاغلي خان د حکومت په وخت کې په نوازشریف، زرداري، او شهباز شریف باندې د فساد تورونه ولګول او هغوی په بند محکوم شول. خو په پوځ او استخباراتي ادارو کې د شریف او زرداري د اړیکو له کبله هغوی په دې بریالي شول چې د عمران خان حکومت ړنګ او ایتلافي حکومت جوړ کړي. 

اوس ددې خطر شته دی چې د عمران له بیاځلې نیولو سره به د پاکستان وضعیت لاپسې خراب او کړکیچن شي. ځکه دده پلویان به ارامه نه کیني او هرو مرو به راپورته کېږي او له بلې خوا د هیواد په ټولو برخو کې ترهګرې ډلې شته دي چې امکان لري له دې موقع څخه ناوړه ګټه پورته کړي. 

امکان لري یا پاکستان ټوټه شي، یا پوځ پخپلو کې ناسازه شي او د بنګله دیش کیسه تکرار شي. ځکه د عمران خان پلویان په پوځ او پولیسو دواړو کې شته دي. پښتانه او بلوڅان هسې هم ناراضه دي او ادعا لري چې د یوې صوبې استکبار ددوی انساني او قانوني حقوق ترپښو لاند کړي دي. 

Comments

Popular posts from this blog

انس شریف: د غزې وروستی خبر

  لیکنه: حنان حبیبزی  ۱۱ اګست ۲۰۲۵  د ماښام وروستۍ رڼا ورو ورو د غزې له کوڅو ووتله، لکه ښار چې د یوې ستړې او ژړا ډکې مور په ټکري کې پټېږي. د باروتو بوی د سوځېدلو ودانیو له لوګي سره ګډ ده، او هره ساه د ژوند او مرګ تر منځ د نرۍ کرښې په اوږدو کې اخیستل کېږي. انس شریف د یوې نیمه ورانې ودانۍ مخې ته ودرېد. د خاورو له منځه یو سپین، نازک کوچنی لاس ورو ورو راښکاره شو، له خاورو او وینو ډک دی، د ژوند وروستۍ هڅې په کې ښکاري. د مایک له لارې یې غږ خپور شو: "دلته، د ودانۍ لاندې، یوه کورنۍ له منځه تللې ده… خو ددې تنکي ماشوم لاسونه ښورېږي، زه یې وینم، لا ژوندی دی." د کمرې له شا یې په شونډو کې هغه نرمه خو زړوره مسکا وځلېده – ددې لپاره نه چې زړه یې خوشاله دی، بلکې  ددې لپاره چې پوهېده، هره زړورتیا او هره مهرباني باید ددې جګړې د تیارو په وړاندې ودرېږي. د هغه ملګرو ورته ویل: – انسه، ته خو په دې لمبو کې هم خندا کولی شې! انس ورو ځواب ورکړ: – که موږ خندل بند کړو، دروغ به د رښتیا ځای ونیسي. له همدې سره یې په ژوندۍ خپرونه کې یې ددې ماشوم د ژغورنې هڅه پیل کړه. مخکې ولاړ، په یوې نرۍ کوڅه کې درې...

کرکتنه: هواجس، د طه درویش ادبي خاطرې

لیکنه حنان حبیبزی  ادب هغه هنداره ده چې د انسان د زړه پټې خبرې او د ذهن ناڅاپي اغیز په کې انځورېږي. کله چې لیکوال د خپلې ددننۍ نړۍ خبرې د کلیمو په لالهانده روان کې واچوي، لوستونکی د یوه بل انسان د زړه له کیسو او فکر د سیند د څپو شاهد ګرځي. د طه درویش کتاب  هواجس  همداسې یو اثر دی: ډاکتر درویش د اردون د عمان دې او هلته د ژورنالیزم په پوهنځي کې  د استادۍ ترڅنګ ښه ادیب هم دی. نوموړی  په دې وروستیو کې راغلی وو، د خپل کتاب یوه کاپي يې هم راکړه چې کله مې ولوسته نو ډيره مې په زړه پورې ومونده. نوموړی پخپل کتاب کې د ژوند هسکو او ټیټو، د فکر د غلي فریاد او د ناڅاپي علمي سفرونو یو ادبي انځور رادمخه کوي چې په هغې کې نورو انسانانو ته د زده کړو یوه لار پرانیزي. د کتاب نوم هواجس دی او په عربي ژبه دی، د کتاب نوم د اثر د منځپانګې دروازې پرانیزي. هواجس د زړه هغه ناڅاپي خيالات، وسوسې او اندېښنې دي چې انسان یې کله هم په ښکاره ژبه نه وایي خو د فکر په ژورو کې یې احساسوي. په ادبي بڼه، دا نوم د یو دننني ډیالوګ نښه ده چې لیکوال  پکې له خپل رب، له خپل ضمیر، او له خپل ځان سره خ...

د نښپوهنې د نظريو تاريخي بهير

لیکنه: حنان حبیبزی د نښپوهنې تاريخ ښيي چې د مانا، نښې او تعبیر د پوهېدو مفاهيم د وخت په تېرېدو سره پراخ شوي او ژور شوي دي. فرديناند دي ساسور (1857–1913) د دې علم بنسټ د «نښه» پر جوړښت کېښود. د ده په وینا نښه د «اشاري بڼه» او «اشاره شوي مفهوم» تر تړاو جوړه ده، او "دا تړاو د ژبې د ټولنیزو اصولو له مخې ثابت کېږي. په دې اساس مانا د ژبني نظام د ګډو توافقاتو له لارې رامنځته کېږي او نسبتاً ثابته پاتې کېږي" (Saussure, 1916). چارلس پېرس (1839–1914) بيا د مانا مفهوم نور هم خوځنده او فکري کړ. د هغه د درې‌ګونې نښې ماډل (Object, Sign, Interpretant) له مخې مانا په یوه روان ذهني بهیر کې رامنځته کېږي. دلته نښه یواځې لغوي ارزښت نه لري، بلکې ذهن یې د تفسیر، پرتله، اشارې او استدلال له لارې تل تعبیر ته بیايي. نو "مانا د فکري حرکت او سیاقي بدلون پایله ده، نه د یوه ثابت جوړښت پایله" (Peirce, 1955). رولان بارت (1915–1980) بیا نښپوهنه د ژبې له پولو څخه کلتور ته وغځوله. هغه وښوده چې نښې یوازې لغوي توکي نه دي، بلکې د ټولنیزو ارزښتونو، باورونو، قدرتي ایدیالوژیو او فرهنګي احساساتو د تولید وسیل...