افغانستان ولسي جرګې ته عاجله اړتیا لري

لیکنه: حنان حبیبزی

که افغانستان په تېرو دوو کلونو کې د خلکو د استازو جرګه درلودای، نو اوسنی حکومت به یې ډېر ژر په رسمیت پېژندل شوی وای او هیواد به له هیڅ ډول ستونزې سره نه وو، مخامخ.

خو له بده مرغه هیڅوک نه ښکاري چې تاسو ته ووایي چې دا د ټولنیزو او اقتصادي پالیسیو د جوړولو او پلي کولو ځواک درکوي چې ستاسې قوانین، ارزښتونه او شرایط غبرګوي.

مقننه قوه کولای شي چې د سکتوري کمیسیونونو د جوړولو امر وکړي، او د اړوندو وزارتونو سره د سلاکارانو په توګه پرمختګ ته لاره هواره کړي. د بیلګې په توګه د ولسي جرګې د بهرنیو اړیکو کمیټه د بهرنیو چارو له وزارت سره د بهرني سیاست په اړه مشورې کوي. مقننه قوه کوالی شي چې اجرایوي څانګه د سکتوري وزارتونو او همدارنګه د ولسي جرګې سره د همغږۍ لپاره د سکټور ځانګړي کمیسیونونه رامینځته کړي. دغه قانوني څانګې حکومت ته د کورني مشروعیت او پراخ بنسټیزه بڼه وربښي، او د بهرنیو هیوادونو د ګواښونو په وړاندې هیواد ته پیاوړي لاسوندونه، فزیکي او فکري ځواک ورکوي. ځکه په پارلمان کې د هرفکر او مسلک پورې اړوند مخور کسان شته دي چې د هیواد مشرتابه مټې ځواکمنې کوي، ځکه کله چې مشرتابه یوه پریکړه کوي، په یوازې سره کیدای شي، د هیواد لپاره ښه وي، یا بده وي، که ښه وي، خو هغه دی ښه به وي، د مشرتابه د دوام لامل به شي، که بده وي نو ملامتي به تل په مشرتابه اچول کېږي، نو که دغه مساله د هیواد له ولسي جرګې سره شریکه شي او په ګډه ورباندې پریکړه وکړي، دلته بیا د بدې پایلې امکان ډير لږ دی، خو بیاهم که بده شي نو ټول خلک به پکې ګډون ولري، ځکه خو الله تعالی موږ ته په مشورې کولو امر کړی دی.

د بېلګې په توګه، د پارلمان د بهرنیو اړیکو کمېټه حکومت ته د بهرنۍ تګلارې په اړه مشوره ورکوي. دا د بهرنیو اړیکو د کمیټې لپاره مناسبه ده چې د افغانستان په اړه د بهرنۍ پالیسۍ په اړه بیاکتنه وکړي او د وزارت د مشرتابه په مشوره کېدونی انتقاد وکړي او سمون راولي. ولسي جرګه یا پارلمان یوه داسې اداره ده چې له اجرایي څانګې سره په خپلو کارونو کې د ملت په جوړولو او پیاوړتیا کې مرسته کوي. د استازو جرګه، چې د پارلمان په نوم هم یادیږي، د حکومت د اداري چوکاټ یو مهم اړخ او هغه ځای دی چې قوانین پکې جوړیږي. که چیرې یو بهرنی هیواد په مستقیم یا غیر مستقیم ډول په کورنیو چارو کې د لاسوهنې هڅه وکړي، دا کیدای شي اجرایوي څانګې سره د اقدام کولو او اړینو قوانینو او پالیسیو په جوړولو کې مرسته وکړي. او دا هغه ځواک دی چې د دولت بنسټونه پیاوړي کوي او حکومت ته مشروعیت ورکوي.

په هره توګه، د زده کړې او مسلک د تعقیب فرصتونه هم خورا مهم دي. تاسو اوس په ټول هیواد کې حاکمیت لرئ، ډیری هیوادونه د سیاسي کړکیچونو پر مهال ټاکنو ته د چمتووالي لپاره د شپږ میاشتني لنډمهالي حکومت وړاندیز کوي. د کاغذ کارونه، تګلارې، ستراتیژۍ، پالیسۍ، او لارښوونې په شپږ میاشتو کې چمتو کېږي. خو له نږدې دوو کلونو وروسته هم په افغانستان کې د نجونو ښوونځي نه دي پرانستل شوي. په داسې حال کې چې پارلمان ته سخته اړتیا ده، موږ د ښونځیو په تړلو سره ستونزې نورې هم ډيرو. لکه څنګه چې یادونه وشوه، ولسي جرګه به دا مسالې په رغنده خبرو حل کوي، دا بحثونه ډیری په ولسي جرګه کې تر سره کیږي.

اسلامي حکومت هم د ټولټاکنو لاره لري، او هم د ګومارنې هغه چې کولای شي د جرګې استازي پرې غوره شي، د ولایتونو د وګړو شمیرې ته په پام سره د ولسي جرګې د غړو ګومارنې ته جواز ورکول کېدای شي.