Skip to main content

د ترمپ د اټومي ګواښ ایتولوژي


لیکنه: حنان حبیبزی 

په افغانستان باندې د ترمپ د اټومي وسلې ګواښ یوه تبلیغاتي بڼه لري. د سایکالوجیکي جګړې وروستۍ بڼه ده.  دا ګواښ څو موخې لري چې په لاندې ‌‌‌‌‌‌ډول دي:

١. په دې سره غواړي چې طالبان احساساتي کړي چې غبرګون وښيي، هغه څه ترې واوري چې له یو دښمن څخه یې دوی تمه لري.
٢. دا په داسې حال کې ده چې امریکا له طالبانو سره د سولې په خبرو لګیا ده، دغسې ګواښ ته چې د امریکا ولسمشر یې دافغانانو خلاف کوي دوی څه غبرګون ښيي. 
٣. ایا ددې ګواښ په غبرګون کې کوم افغان یا کومه بله بنسټپاله افغان ‌‌‌‌‌‌ډله څه ‌‌‌‌‌‌ډول خبره یا عمل کوي ، ایا څوک امریکې ته کوم ګواښ کوي کنه؟ 
٤. داد سایکالوجیکي‌‌‌‌‌‌ جګړې یوه بیلګه ده چې فشار واچوي چې د امریکا په وړاندې نور هیوادونه د مقابلې وړتیا نلري. 
٥. په دې ‌‌‌‌‌‌ډول هغو خلکو ته ځواب ورکوي، چې له افغانستان څخه د امریکا وتل،ماتې ګڼي.
 ٦. له افغانستان څخه د خپلو عسکرو باسل او له خپل دښمن طالبانو سره د سولې خبرو ته یو سرپوښ ورکوي چې امریکا کمه مه ګڼی.
 ٧. له دې ګواښ سره د خپل اټومي ځواک وړتیا ښکاره کوي. مخامخ داسې نه وای چې امریکا تردې کچې اټومي وړتیا لري بلکې مثال یې وړاندې کوي چې يو هیواد په درې ورځو کې ویجاړولی شي او هغه هم افغانستان. 
٨. د افغانستان بیلګه یوازې افغانان نه رانغاړي بلکې اصلي موخه یې درې ګاوندیانو روسیه، چین، پاکستان او ایران ته ګواښ دی.
۹. ددې بیلګه د ښکاري هغه چل ته ورته ده چې په  قفس کې خپل ځرک د ښکار ځای ته نږدې وړي چې اوازونه جوړ کړي چې په سیمه کې شته غرني ځرکان هم غږونه جوړ کړي چې مالومه کړي دده نښې ته کوم غرنی ځرک نژدې دی.
۱۰. له دې داهم مالوموي چې افغانستان په نړۍ کې څومره دوستان لري او د روسیې او چین عکس العمل څه دی؟  
ددې ګواښ بل اړخ 
د ترمپ دا خبره امریکاته همدومره منفي اړخونه هم لري چې یوازې درې به یې دلته وړاندې کړم. 
۱. د امریکا تصویر جګړه مار او بدرنګه ښيي. 
۲. “که موږ وغواړو” ټکي یې په ښکاره توګه په جګړه کې روستي اپشن ته اشاره ده، دا داسې مانا ورکوي  چې دوی نور ټول اپشنونه کارولي دي او همدا روستی پاتې دی. 
۳. دا ددې مانا ورکوي چې امریکې لا جګړه نه ده ګټلې او غواړي چې نور په افغانستان کې د جګړې له سریښ څخه 
امریکا د ګواښ شالید
د جګړې د دایمي اقتصاد: امریکايي پانګوالۍ لوبدل په نوم کتاب  په نولس سوه پنځه اتیایم کال کې د چاپ شوي چې د سېمور مېلمن په نامه یو څیړونکي لیکلی دی.  په دې کتاب کې دېته کتنه شوې ده چې د نولس سوه نهه ویشتم او دري درشمو کلونو پورې امریکا له وارخطايي سره مخ وه چې اقتصاد یې ‌‌‌‌‌‌ډیر له ټکان سره مخامخ شو او روسته بیا جګړو ته ورغله چې بیایې اتومي وسله راپورته کړه چې له اضافه خرچۍ ځان وژغوري خو په دې عصر کې چې یوازې افغانستان له ناخوالو سره مخ دی او ملايي څلويښت کلنې جګړې ټپي کړې ده او کوم پوځي او ټیکنالوجیک زبرځواک نه دی او د مامورینو معاش یې لاهم د امریکا په غاړه دی نو ځکه دغسې ګواښونه کېږي چې  حکومت یې د ورته غبرګون مجال نلري څلویښت کاله جګړو ویجاړ کړی او محتاج دی، او اوس یې کن‌‌‌‌‌‌ډوالو ته دا ګواښ بیخي بدرنګه کار دی چې حقیقت ته نه رسیږي. 




Comments

Popular posts from this blog

انس شریف: د غزې وروستی خبر

  لیکنه: حنان حبیبزی  ۱۱ اګست ۲۰۲۵  د ماښام وروستۍ رڼا ورو ورو د غزې له کوڅو ووتله، لکه ښار چې د یوې ستړې او ژړا ډکې مور په ټکري کې پټېږي. د باروتو بوی د سوځېدلو ودانیو له لوګي سره ګډ ده، او هره ساه د ژوند او مرګ تر منځ د نرۍ کرښې په اوږدو کې اخیستل کېږي. انس شریف د یوې نیمه ورانې ودانۍ مخې ته ودرېد. د خاورو له منځه یو سپین، نازک کوچنی لاس ورو ورو راښکاره شو، له خاورو او وینو ډک دی، د ژوند وروستۍ هڅې په کې ښکاري. د مایک له لارې یې غږ خپور شو: "دلته، د ودانۍ لاندې، یوه کورنۍ له منځه تللې ده… خو ددې تنکي ماشوم لاسونه ښورېږي، زه یې وینم، لا ژوندی دی." د کمرې له شا یې په شونډو کې هغه نرمه خو زړوره مسکا وځلېده – ددې لپاره نه چې زړه یې خوشاله دی، بلکې  ددې لپاره چې پوهېده، هره زړورتیا او هره مهرباني باید ددې جګړې د تیارو په وړاندې ودرېږي. د هغه ملګرو ورته ویل: – انسه، ته خو په دې لمبو کې هم خندا کولی شې! انس ورو ځواب ورکړ: – که موږ خندل بند کړو، دروغ به د رښتیا ځای ونیسي. له همدې سره یې په ژوندۍ خپرونه کې یې ددې ماشوم د ژغورنې هڅه پیل کړه. مخکې ولاړ، په یوې نرۍ کوڅه کې درې...

کرکتنه: هواجس، د طه درویش ادبي خاطرې

لیکنه حنان حبیبزی  ادب هغه هنداره ده چې د انسان د زړه پټې خبرې او د ذهن ناڅاپي اغیز په کې انځورېږي. کله چې لیکوال د خپلې ددننۍ نړۍ خبرې د کلیمو په لالهانده روان کې واچوي، لوستونکی د یوه بل انسان د زړه له کیسو او فکر د سیند د څپو شاهد ګرځي. د طه درویش کتاب  هواجس  همداسې یو اثر دی: ډاکتر درویش د اردون د عمان دې او هلته د ژورنالیزم په پوهنځي کې  د استادۍ ترڅنګ ښه ادیب هم دی. نوموړی  په دې وروستیو کې راغلی وو، د خپل کتاب یوه کاپي يې هم راکړه چې کله مې ولوسته نو ډيره مې په زړه پورې ومونده. نوموړی پخپل کتاب کې د ژوند هسکو او ټیټو، د فکر د غلي فریاد او د ناڅاپي علمي سفرونو یو ادبي انځور رادمخه کوي چې په هغې کې نورو انسانانو ته د زده کړو یوه لار پرانیزي. د کتاب نوم هواجس دی او په عربي ژبه دی، د کتاب نوم د اثر د منځپانګې دروازې پرانیزي. هواجس د زړه هغه ناڅاپي خيالات، وسوسې او اندېښنې دي چې انسان یې کله هم په ښکاره ژبه نه وایي خو د فکر په ژورو کې یې احساسوي. په ادبي بڼه، دا نوم د یو دننني ډیالوګ نښه ده چې لیکوال  پکې له خپل رب، له خپل ضمیر، او له خپل ځان سره خ...

د نښپوهنې د نظريو تاريخي بهير

لیکنه: حنان حبیبزی د نښپوهنې تاريخ ښيي چې د مانا، نښې او تعبیر د پوهېدو مفاهيم د وخت په تېرېدو سره پراخ شوي او ژور شوي دي. فرديناند دي ساسور (1857–1913) د دې علم بنسټ د «نښه» پر جوړښت کېښود. د ده په وینا نښه د «اشاري بڼه» او «اشاره شوي مفهوم» تر تړاو جوړه ده، او "دا تړاو د ژبې د ټولنیزو اصولو له مخې ثابت کېږي. په دې اساس مانا د ژبني نظام د ګډو توافقاتو له لارې رامنځته کېږي او نسبتاً ثابته پاتې کېږي" (Saussure, 1916). چارلس پېرس (1839–1914) بيا د مانا مفهوم نور هم خوځنده او فکري کړ. د هغه د درې‌ګونې نښې ماډل (Object, Sign, Interpretant) له مخې مانا په یوه روان ذهني بهیر کې رامنځته کېږي. دلته نښه یواځې لغوي ارزښت نه لري، بلکې ذهن یې د تفسیر، پرتله، اشارې او استدلال له لارې تل تعبیر ته بیايي. نو "مانا د فکري حرکت او سیاقي بدلون پایله ده، نه د یوه ثابت جوړښت پایله" (Peirce, 1955). رولان بارت (1915–1980) بیا نښپوهنه د ژبې له پولو څخه کلتور ته وغځوله. هغه وښوده چې نښې یوازې لغوي توکي نه دي، بلکې د ټولنیزو ارزښتونو، باورونو، قدرتي ایدیالوژیو او فرهنګي احساساتو د تولید وسیل...