خلک تر کومه بریده د جومات او ښوونځی ګټې پیژني

حنان حبیبزی
 د تاریخ په اوږدو کې که تاسې افغان متنونه ولولی نو موږ له دوه ډوله متنونو سره مخامخ کېږو چې په یوه کې ملا غندل شوی دی او په بل یوه کې مکتبی.
دا دوه اړخونه چې ښايي په ادبیاتو کې يې د کیڼ اړخو او ښيي اړخو نومونه ورکړو ډیر وخت يې په دې ضایعه کړی چې یوه ډله بله ډله په ټولنه کې د ستونزو برخه وګڼي او خپل ځان رښتیانی حقدار بولي.
خو هروخت چې په هیواد کې یوه بهرنۍ پدیده د لاس غځولو هڅه کوي. په دې وخت کې غلیم زموږ دهیواد هغو متنونو ته مراجعه کوي چې زموږد خپلې ټولنې په اړه زموږ نظریات او شننې ولولي او زموږ پخلاف خپلې دسیسې جوړې کړي.
دیني شخصیتونه او پوهنتوني شخصیتونه باید یوبل وزغمي او د پوهاوي هڅه وکړي او یوبل د درناوي وړ او د هیواد شتمني وګڼي.
دین په سمه مانا تشریح شي او بیلابیل اختلافي مسایل په سمه توګه روښانه شي، لوی علمي کتابونه او اثار په سیمه ییزو ژبو خپاره شي.
په دین کې مختلف نظریات لکه د الاظهر له لیدلوري هم تشریح شي او د مدینې له لیدلوري هم تشریح شي او د دیوبند له لیدلوري هم تشریح شي، د اختلاف لپاره نه بلکې ددې لپاره چې دا درې واړه اسلامي لیدلوري دي او پوهاوی رامنځته شي.همداراز عصري پوهنه هم په سمه توګه تشریح شي. په ځانګړي ډول دیني علما دا مالومات په ښه توګه ترلاسه کړي چې ټولنې ته د هغوی ګټې څه دي. همداسې پوهنتوني خلک دین په سمه توګه ولولي چې ده ته يې ګټه څه ده. هر وخت باید دېته وکتل شي چې مثبت شیان څه دي، منفي اغیزې يې هم په غور وکتل شي. د جومات او ښوونځي ګټې په ښه توګه روښانه کړی شي چې خلک د یووالي لوري ته بوځي.