غازي امان الله خان یو ځیرک مشر

د امان الله خان بابا د ژوند مطالعه چې ما وکړه ، ماته مالومه شوه چې د جګړې ‌‌‌‌‌‌ډیر خلاف وو، او ‌‌‌‌‌‌ډیر دنظم اوپرمختګ او د هیواد د کوڅو او لارو د صفايي طرفدار وو، هغه غوښتل چې په افغانستان کې داسې کلک تاداوو کېږدي چې افغانستان د پرمختګ په بیسارې بیلګې بدل کړي. د ټولنې په ارواپوهنه ښه پوهه وو. په خبرو کې به یې شیبه په شیبه توکل په الله ویلې ، له ملایانو او دودپاله کلیوالو سره یې ښه پیشامد کاوو او ددوی ستونزې به یې ژر اوارې کړې، له ملایانو او له نورو قومي مخورو سره به یې ‌‌‌‌‌‌ډیره مرسته کوله. د خلکو ترمنځ یې توپیر نه کاوو او ټولو افغانانو ته یې ښیرازي غوښتله. ځینې خلک امان الله خان د اتاترک ملګری بولي چې دا خبره بالکل ناسمه ده، ځکه اتاترک داسې کس وو چې له واک مخکې د ملایانو په خدمت کې وو، ځان یې درویش وهلی وو، کله چې یې قدرت ترلاسه کړ په دودیزو کارونو او اسلامي کړنو باندې یې بندیز ولګاوو چې دې شي دده په وړاندې انزجار ‌‌‌‌‌‌ډیر کړ. علمي او پوهنتوني پوهه یې نلرله، ناڅاپه د واکمنۍ د خوږو او رنګینیو تر اغیز لاندې راغی چې برنامې یې ګردې ناکامې شوې او دایمي نه وې، لکه دا اوس چې تاسې د ترکې ټولنې ته وګوری ورو ورو بیرته دین طرفته ورځي، ځکه د اتاترک برنامې احساساتي وې او د ټولنې د اصولو او غوښتنو سره په ټکر کې وې خو د امان الله خان برنامې دوامداره او اوږدمهالې موخې لپاره وې خویوڅه ته چې شاه امان الله ژر پام نه وو کړی هغه د بهرنیو هیوادونو دتبلیغاتو مخنیوی وو چې دده سلطنت ته یې ستونزې پیدا کړې. په دې تبلیغاتو کې زیاتره پانګونه روسانو او هند کوله. هر وخت د افغانانو ستره ستونزه داده چې تبلیغاتو او رښتیاوو ترمنځ توپیر نشي کولای او دغه تبلیغات چې په ښایسته ټکو رانغاړل شوي وي، د افغانستان پخلاف ترې کار اخیستل کېږي، خو ‌‌‌‌‌‌ډیری افغانان پرې نه پوهیږي.