Skip to main content

سي ډي ایس ای ابهامونه د فرصتونو په توګه کاروي




لیکوال: حنان حبیبزی

CDSI یا د نښپوهنې خوځنده څواړخیزه چارچلند دوام تشې یا د مانا نشتوالی د ناکامۍ په توګه نه بلکې د نوښت او پرمختګ لپاره د فرصت په توګه ګڼي:

د رښتیا ونډه
جاک لکان پخپلو نظریو کې دې مسالې ته اشاره کړې چې سمبولونه په پوره توګه مانا نشي وړاندې کولای، CDSI دا مني چې د توکو ځینې اړخونه له بشپړ سمبولیزم څخه انکار کوي خو دا تشې اړینې دي چې د تفسیر او نوښت لپاره لاره برابروي.

له کلیمو ورهاخوا مانا
ټکنالوژي او نښې په ګډه د انسان د پوهې تر پولو رسېږي او نوي مفهومونه ددې هڅو په پایله کې منځ ته راځي.

ژوره کتنه
CDSI ځانګړنه داده چې ابهامونه چې لنډ ګنډ یا محدود دي په نوښتناک توګه په مانا لرونکي څه بدلوي. دا سیستم د اړیکو په نړۍ کې د نوښت، موندونو، پنځونو او پرمختګ لامل ګرځي. دا پوهاوی په ځانګړي ډول د هغو برخو لپاره ګټور دی هلته چې ژبني یا تخنیکي تشې د نوې پوهې یا نظرونو لپاره لارې پرانیزي.

د بیلګې په توګه، د نښپوهنې د خوځنده څو اړخیز چارچلند دوام له مخې، لاندینۍ بیلګه وړاندې کېږي چې په عملي ډول ښيي څنګه CDSI د ابهامونو یا لنډو ګنډو (ambiguities) څخه نوې ماناوې پنځوي.

د ټولنیزو رسنیو د اشارو او سمبولونو ژبه

په ټولنیزو رسنیو کې یو کاروونکی د لاسونو د پورته کولو ایموجي (🙌) کاروي. د دې ایموجي اصلي مانا د خوشالۍ یا بریا څرګندول دي خو په ځینو کولتورونو کې خلک داد دعا، مننې یا ان د ملاتړ د څرګندولو لپاره کاروي.

ابهام: دلته د ایموجي اصلي مانا مالومه ده خو په بیلابیلو کولتورونو کې دا بېلابېلې ماناوې غوره کوي. دا ابهام یو محدودیت ښکاري ځکه چې دا نښه یو ځانګړي حالت ته سمه توګه نه ده تړلې.

د CDSI ونډه

CDSI دا ابهام د مانا جوړونې لپاره یو فرصت ګڼي. ددې ایموجي د کارونې بیلابیل ډولونه د نښو او ژبې په نړۍ کې د نوښت لپاره یو تازه بنسټ جوړوي. په دې بهیر کې، خلک د دې نښې بیلابیلې ماناوې خپلو کولتوري یا فردي اړتیا ته برابرولای شي. او په دې توګه، دا نښه د مختلفو حالاتو لپاره یو نوې مانا رامنځته کوي.

د ابهام په منځ کې نوې ماناوې پیدا شوې، لکه، د بریا نښه، د دعا کولو اشاره، د ملاتړ یا مننې څرګندونه. ددې نښې کارول د خلکو ترمنځ د نوو اړیکو، ژبنیو نوښتونو، او کولتوري راکړې ورکړې لامل ګرځي.

CDSI ددې حالت د تفسیر لپاره څه کوي؟ ابهام د فرصت په توګه کاروي، ایموجي چې په لومړي سر کې لنډ ګنډ یا محدود ښکاري، په ډېرو کولتوري او فردي شرایطو کې د مانا رامنځته کولو لپاره کارول کېږي.

نوښت او پرمختګ

د خلکو ترمنځ د اړیکو او تفاهم لپاره نوې لارې برابروي. دا بهیر په ژبه کې نوې سمبولیکې ماناوې زیاتوي او د انساني اړیکو سیسټم پراخوي. د دې بیلګې څخه ښکاري چې څنګه CDSI د محدودیتونو پر ځای ابهام په یوې مانا لرونکې وسیلې بدلوي او د اړیکو په نړۍ کې نوښت، موندنې، او پرمختګ ته وده ورکوي. دا د نښپوهنې په سیستم کې د انسانانو د نوښتګرۍ، کولتوري راکړې ورکړې، او د ژبې د پراختیا ښکاره بیلګه ده.

Comments

Popular posts from this blog

انس شریف: د غزې وروستی خبر

  لیکنه: حنان حبیبزی  ۱۱ اګست ۲۰۲۵  د ماښام وروستۍ رڼا ورو ورو د غزې له کوڅو ووتله، لکه ښار چې د یوې ستړې او ژړا ډکې مور په ټکري کې پټېږي. د باروتو بوی د سوځېدلو ودانیو له لوګي سره ګډ ده، او هره ساه د ژوند او مرګ تر منځ د نرۍ کرښې په اوږدو کې اخیستل کېږي. انس شریف د یوې نیمه ورانې ودانۍ مخې ته ودرېد. د خاورو له منځه یو سپین، نازک کوچنی لاس ورو ورو راښکاره شو، له خاورو او وینو ډک دی، د ژوند وروستۍ هڅې په کې ښکاري. د مایک له لارې یې غږ خپور شو: "دلته، د ودانۍ لاندې، یوه کورنۍ له منځه تللې ده… خو ددې تنکي ماشوم لاسونه ښورېږي، زه یې وینم، لا ژوندی دی." د کمرې له شا یې په شونډو کې هغه نرمه خو زړوره مسکا وځلېده – ددې لپاره نه چې زړه یې خوشاله دی، بلکې  ددې لپاره چې پوهېده، هره زړورتیا او هره مهرباني باید ددې جګړې د تیارو په وړاندې ودرېږي. د هغه ملګرو ورته ویل: – انسه، ته خو په دې لمبو کې هم خندا کولی شې! انس ورو ځواب ورکړ: – که موږ خندل بند کړو، دروغ به د رښتیا ځای ونیسي. له همدې سره یې په ژوندۍ خپرونه کې یې ددې ماشوم د ژغورنې هڅه پیل کړه. مخکې ولاړ، په یوې نرۍ کوڅه کې درې...

کرکتنه: هواجس، د طه درویش ادبي خاطرې

لیکنه حنان حبیبزی  ادب هغه هنداره ده چې د انسان د زړه پټې خبرې او د ذهن ناڅاپي اغیز په کې انځورېږي. کله چې لیکوال د خپلې ددننۍ نړۍ خبرې د کلیمو په لالهانده روان کې واچوي، لوستونکی د یوه بل انسان د زړه له کیسو او فکر د سیند د څپو شاهد ګرځي. د طه درویش کتاب  هواجس  همداسې یو اثر دی: ډاکتر درویش د اردون د عمان دې او هلته د ژورنالیزم په پوهنځي کې  د استادۍ ترڅنګ ښه ادیب هم دی. نوموړی  په دې وروستیو کې راغلی وو، د خپل کتاب یوه کاپي يې هم راکړه چې کله مې ولوسته نو ډيره مې په زړه پورې ومونده. نوموړی پخپل کتاب کې د ژوند هسکو او ټیټو، د فکر د غلي فریاد او د ناڅاپي علمي سفرونو یو ادبي انځور رادمخه کوي چې په هغې کې نورو انسانانو ته د زده کړو یوه لار پرانیزي. د کتاب نوم هواجس دی او په عربي ژبه دی، د کتاب نوم د اثر د منځپانګې دروازې پرانیزي. هواجس د زړه هغه ناڅاپي خيالات، وسوسې او اندېښنې دي چې انسان یې کله هم په ښکاره ژبه نه وایي خو د فکر په ژورو کې یې احساسوي. په ادبي بڼه، دا نوم د یو دننني ډیالوګ نښه ده چې لیکوال  پکې له خپل رب، له خپل ضمیر، او له خپل ځان سره خ...

د نښپوهنې د نظريو تاريخي بهير

لیکنه: حنان حبیبزی د نښپوهنې تاريخ ښيي چې د مانا، نښې او تعبیر د پوهېدو مفاهيم د وخت په تېرېدو سره پراخ شوي او ژور شوي دي. فرديناند دي ساسور (1857–1913) د دې علم بنسټ د «نښه» پر جوړښت کېښود. د ده په وینا نښه د «اشاري بڼه» او «اشاره شوي مفهوم» تر تړاو جوړه ده، او "دا تړاو د ژبې د ټولنیزو اصولو له مخې ثابت کېږي. په دې اساس مانا د ژبني نظام د ګډو توافقاتو له لارې رامنځته کېږي او نسبتاً ثابته پاتې کېږي" (Saussure, 1916). چارلس پېرس (1839–1914) بيا د مانا مفهوم نور هم خوځنده او فکري کړ. د هغه د درې‌ګونې نښې ماډل (Object, Sign, Interpretant) له مخې مانا په یوه روان ذهني بهیر کې رامنځته کېږي. دلته نښه یواځې لغوي ارزښت نه لري، بلکې ذهن یې د تفسیر، پرتله، اشارې او استدلال له لارې تل تعبیر ته بیايي. نو "مانا د فکري حرکت او سیاقي بدلون پایله ده، نه د یوه ثابت جوړښت پایله" (Peirce, 1955). رولان بارت (1915–1980) بیا نښپوهنه د ژبې له پولو څخه کلتور ته وغځوله. هغه وښوده چې نښې یوازې لغوي توکي نه دي، بلکې د ټولنیزو ارزښتونو، باورونو، قدرتي ایدیالوژیو او فرهنګي احساساتو د تولید وسیل...